Het spel dammen, waarom is het zo leuk?

Dammen is ongetwijfeld een oudhollandse spel dat iedereen kan spelen. Van de klassieke denkspellen is het zeker in de Nederlandse samenleving bij de paplepel ingegooid. Het werd mij al op een jonge leeftijd aangeleerd. De regels van schuiven en slaan bij een damspel zijn zo simpel dat je ze niet eens allemaal hoeft te kennen om te winnen. Kinderen kunnen vanaf een jaar of drie leren dammen. Het spel is zorgt voor ontwikkeling in de hersenen aangezien het spel toch heel wat leerstapjes bevat. In eerste instantie wordt dammen gezien als een doe-spel, aangezien de motorische handelingen zoals schuiven en slaan leuk om te doen.

Van dammen spelen naar dammen bespelen

Gaandeweg zal doe-spel van een beginnende damspel speler zal zich kunnen ontwikkelen naar de ervaring van het dammen als een spel op het verloop waarvan je door na te denken invloed kunt uitoefenen: het denkspel. Hierbij is het de vraag tot hoeverre we dat proces door kunnen voeren. Kinderen zullen door het vaker spelen van dammen allerlei ontdekkingen doen. Zo kan een jongen tijdens het spel opmerken een stoel of schip als figuur heeft gemaakt. Zo zullen voor het resultaat onbelangrijke en belangrijke ontdekkingen elkaar afwisselen. Het is onwaarschijnlijk dat werkelijk inzicht in de strategische relevantie van het spel door ervaring tot stand komt. Dammen wordt door veel mensen gezien als een met ganzeborden vergelijkbaar spel, waarvan de uitslag tot een zekere mate van het toeval afhankelijk is. Iedereen kent het wel maar heeft er al spelend nooit echt diepgang in ontdekt.

Dammen als denkspel

Wanneer we dammen als een denkspel willen bevorderen, zal het natuurlijke leerproces ondersteund moten worden door enige gerichte instructie. Wanneer het kind als kan dammen, hoeft er nauwelijks tijd worden besteed aan het leren van de damregels. Dat is in onderwijskundig opzicht prettig, Want hierdoor kunnen we ons meteen bezighouden met het nadenken zelf in de zin van: gericht naar geode oplossingen zoeken (zetten).

Een heldere logische structuur

Tijdens het dammen zal er eerder een overbrenging plaatsvinden als de instructie vooral denkregels bevat en dus vooral niet te veel specialistische kennis. Het is de kunst om de meest algemene en basale denkregels te selecteren en te verpakken. Dit wil zeggen als het geheel van kennis en voorwaarden die de leerling in staat stelt zijn handelingen goed uit te voeren. Het blijkt dat het probleemgebied dammen op deze wijze goed in toom te houden is. Het is voor beginnende dam spelers mogelijk om een verrassend heldere logische structuur aan te bieden. Dit is vanwege de eenvoudige spelregels.  De strategische principes hebben alle een heuristisch karakter en vloeien rechtstreeks voort uit de simpele regels van schuiven en slaan. Gecombineerd met algemene denkregels als goed opletten en wat zijn de mogelijkheden, wordt de leerlingen zo inzicht verschaft in de essentie van het spel.

Geschiedenis van dammen

Het oudste wat archeologen hebben gevonden wat vergelijkbaar aan dammen is, is een lemen bord verdeeld in ruiten van 5 duizend jaar oud. Het spel werd met kegelvormige stenen gespeeld. Een theorie is dat de Franse koningin het middeleeuwse schaakspel haar naam gaf aan het spel. Haar naam was “fierges”. Later werd de koningin “dame” genoemd en werd het spel “jeu de dame”. In het Nederlands werd het dammen en in het Duits “Damenspiel”. Een andere theorie is het volgende. Het Engels dammen ontstond in de 12e eeuw. Daarbij werd er gebruik gemaakt van Backgammon stenen, het bord met 64 velden als speelveld en de manier van lopen van het spel Alquerque, een Egyptisch spel. Een ander verhaal gaat dat in 1723 een Pool uit Parijs het dammen op een bord van 00 velden werd bedacht. Dit wordt het Poolsdammen genoemd en is het dammen wat wij spelen, tegenwoordig meestal internationaal dammen genoemd. Napoleon Bonaparte en zijn soldaten het een spel geweldig vonden en meenamen op hun veldtochten.

Spelregels dammen

Beginsituatie

Het spel heeft twee spelers die tegenover elkaar zitten. Ieder heeft 20 schijven waarbij de ene kant zwarte en de andere witte schijven heeft. De schijven moeten aan beide kanten op de zwarte vakjes worden gelegd. Dit zijn dus de eerste 4 rijen, hierdoor blijven er in het midden twee rijen leeg.

Zetten

De schijven mogen alleen schuin naar voren worden geschoven. Ze komen dus altijd in de rij voor  de oorspronkelijke rij op een zwart vakje. De speler met de witte schijven begint. Oftewel “wit begint, zwart wint” wat 9 van de 10 spelers met zwarte schijven zegt voor het spelen. Verder geldt dat wanneer je een dam of schijf aanraakt er ook daarmee gezet moet worden.

Slaan

Wanneer een zwarte schijf schuin voor een witte ligt, kan de zwarte schijf niet op de plaats van de zwarte komen. Wanneer het veld achter de witte leeg is, kan de zwarte schijf wel over de witte heen. Dit wordt slaan genoemd, waardoor de witte schijf van het dambord moet. Een belangrijke regel is dat “Slaan is verplicht”. Wanneer men heeft geslagen, en staat nog een witte schijf met daarachter weer een lege vak moet er in diezelfde beurt worden doorgeslagen. Als men meerdere schijven kan slaan geldt, “meerslag gaat voor”. Wanneer een speler kan slaan, maar dat over het hoofd ziet. Mag de speler aan zet beslissen of alsnog geslagen moet worden, of dat het spel zo verder gaat zonder het slaan.

Dam

Als de een schijf bij de basislijn van de tegenstander komt en dus niet verder kan, wordt daar een schuif bovenop gedaan. Vanaf dan heet deze schijf een dam. Een dam is niet beperkt tot één veld, maar mag heen en terug over meerdere velden op een diagonale lijn.  Als er zowel met een schijf als met een dam geslagen kan worden mag er worden gekozen. Mits er aan de regel “meerslag gaat voor” wordt gehouden. Een speciale situatie ontstaat wanneer de schijf in een zet de damlijn heeft bereikt, maar daarna nog moet slaan waardoor die niet op de basislijn van de tegenstander ligt. In dat geval is er geen sprake van een dam.

Doel van dammen

Het doel van dammen is om er voor te zorgen dat de tegenstander geen schijven meer heeft. Wanneer iemand geen schijven heeft, heeft de tegenstander gewonnen. Bij een spel waarbij beide maar 1 schijf hebben, is er sprake van gelijkspel. Bij 2 dammen tegen één geldt dat er na 5 zetten remise is. Wanneer er een situatie is van drie schijven, waaronder minimaal één dam tegen één dam is het na zestien zetten remise.

Dam strategieën

Omdat slaan veprlicht is en meerslag voorgaat zijn er veel combinaties mogelijk in een damspel. Bij een combinatie geef je een of diverse schijven weg om er meer terug te slaan of om een dam te halen. Belangrijke combinaties van dammen zijn:

  • Bomzet
  • Coup Fabre
  • Coup Manoury
  • Coup Napoleon
  • Coup Philippe
  • Coup Raphael
  • Coup Royal
  • Coup Springer
  • Coup Turc
  • Haarlemmerzet
  • Hielslag
  • Kaatsingzetje
  • Valluikslag
  • Zetje van Bergen
  • Zetje van Lochtenberg
  • Zetje van Weiss

Dammen is een eenvoudig spel, spelen jullie het nog af en toe? Wist jij dat er verschillende strategieën zijn? Laat het ons weten in de reacties of je iets hebt geleerd! Wanneer het dammen te eentonig wordt is er altijd nog een ander erg populair spel dat gespeeld kan worden. Zo is schaken een strategisch spel waar nog meer denkstappen moeten worden gezet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *